Gideon Klein var enn við nám þegar nasistar tóku völd í Tékklandi vorið 1939 og þar sem hann var af gyðingaættum voru honum allar bjargir bannaðar. Síðla árs 1941, þegar Klein var tuttugu og tveggja ára, var hann handsamaður og færður í fangabúðirnar í Theresienstadt eða Terezín, í fjöllunum nyrst í Bæheimi. Þær höfðu nokkra sérstöðu því þar gátu fangar stundað listsköpun af ýmsum toga; erlendum fulltrúum var af og til boðið að skoða aðbúnað fanganna og fengu þar kolranga hugmynd um stöðuna í Þriðja ríki Hitlers. Þarna kom Klein fram sem píanóleikari og samdi allnokkur verk, meðal annars tríóið sem hér hljómar. Það lauk hann við aðeins níu dögum áður en hann var fluttur til Auschwitz; þaðan var hann sendur í smærri búðir og myrtur þar í janúar 1945. Í tónlist sinni fléttar Klein saman krómatískan stíl undir áhrifum frá Schönberg og Berg og svo þjóðlegan tékkneskan stíl þar sem Janáček var fyrirmyndin. Ytri þættir tríósins eru fjörugir en hægi kaflinn er kjarni verksins, átta tilbrigði yfir þjóðlag frá Mæri.

Jón Nordal var eitt virtasta tónskáld Íslands á síðari hluta 20. aldar og naut ekki síst hylli fyrir kórtónlist sína og hljómsveitarverk. Framan af ferlinum samdi hann furðu lítið af kammertónlist, aðeins Systur í Garðshorni (1944), tríó fyrir blásara (1948) og sónötu fyrir fiðlu og píanó (1952). Rúm 30 ár liðu þar til hann tók upp þráðinn á ný með Dúói fyrir fiðlu og selló (1983) og í kjölfarið fylgdu fleiri verk, til dæmis Ristur fyrir klarínett og píanó, strengjakvartett og píanótríó. Dúó er eins og nafnið gefur til kynna samtal tveggja hljóðfæra, íhugult og tjáningarríkt í senn. Jón átti það til að ljúka við verk sín á síðustu stundu en hér tefldi hann á tæpasta vað. Þær Guðný Guðmundsdóttir og Nina Flyer frumfluttu Dúó á Kjarvalsstöðum í febrúar 1983; tónleikarnir fóru fram á laugardagskvöldi en þær stöllur fengu endanlega gerð verksins í hendur upp úr hádegi sama dag. 

Rússneska tónskáldið Alfred Schnittke samdi strengjatríó sitt árið 1985 í tilefni þess að öld var liðin frá fæðingu Albans Berg. Það er í tveimur þáttum og þótt tónlistin sé oft nýstárleg er hugsunin að baki verkinu allt að því „klassísk“ – fyrri þátturinn er í sónötuformi en hinn síðari eins konar útfararmars. Eldri verk Schnittkes eru oft gamansöm en í strengjatríóinu býr djúp alvara. Inn á milli ómstríðari kafla bregður fyrir hendingum sem minna á Vínarmeistara fyrri tíðar, einkum Schubert en einnig Mahler og Berg. Tríóið hljómaði í fyrsta sinn í Moskvu í júní 1985 og sagt er að flytjendunum hafi þótt eitthvað ískyggilegt við þessa dökku tónsmíð. Rúmum mánuði seinna hneig Schnittke niður í hópi vina og var milli heims og helju um skeið; hann komst aftur til meðvitundar en var heilsuveill allt til dauðadags rúmum áratug síðar. 

Þegar Johannes Brahms samdi strengjakvintett sinn í G-dúr sumarið 1890 var hann tæplega sextugur og átti glæstan feril að baki. Hann hafði hugsað sér kvintettinn sem sitt síðasta verk, að eftir þetta myndi hann njóta lífsins en segja skilið við tónsmíðarnar. „Það er kominn tími til að hætta,“ skrifaði hann Simrock, útgefanda sínum, um sama leyti. Þetta fór þó á annan veg því við verkaskrá hans bættust næstu árin bæði píanóverk og kammertónlist fyrir klarínett. Kvintettinn er um margt dæmigerður fyrir tónlist Brahms. Með því að bæta annarri víólu við áhöfn strengjakvartetts tekst honum að laða fram allt að því sinfónískan hljóm, þéttan og safaríkan. Verkið er líka stórt í sniðum, fjórir þættir í stað þriggja eins og í fyrri kvintettinum. Í fjörugum lokaþættinum bregður fyrir áhrifum frá ungverskum þjóðlögum sem höfðu sett mark sitt á fjölmörg eldri verka tónskáldsins. 

Árni Heimir Ingólfsson